Tata Steel kan mogelijk tot 2040 jaarlijks honderden miljoenen euro’s extra ontvangen van de overheid. Dat melden onderzoekers van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) in het economenvakblad ESB.
Deze financiële risico’s komen bovenop de al jaren voortdurende gezondheidsrisico’s voor omwonenden, die worden blootgesteld aan fijnstof, zware metalen en andere schadelijke emissies. Voor Gezondheid op 1 is de boodschap helder: geen publieke miljarden zolang er geen harde garanties zijn voor een schonere leefomgeving en betere bescherming van bewoners.
Gezondheid moet voorrang krijgen; niet de belangen van de grote vervuiler!
Samenvatting: Een financiële strop voor de overheid
De toegezegde eenmalige subsidie van 2 miljard euro is slechts het begin. De intentieverklaring met Tata Steel bevat voorwaarden die de overheid in een ‘subsidiefuik’ trekken. Om de investering te beschermen, wordt de politiek gedwongen om tot minstens 2040 jaarlijks honderden miljoenen bij te leggen.
1. Structurele extra kosten: €375 – €580 miljoen per jaar. Bovenop de eenmalige 2 miljard komen er jaarlijkse kostenposten bij voor de belastingbetaler. Dit komt door zes harde voorwaarden en ontsnappingsclausules in de deal:
Biomethaan: Omdat de markt voor biomethaan nauwelijks bestaat, moet de overheid het prijsverschil met fossiel gas bijleggen (geschat op €195-330 miljoen per jaar).
Netwerkkosten & CO2-heffing: Als de kosten voor stroomtransport stijgen of de nationale CO2-heffing Tata raakt, kan Tata uit de deal stappen, tenzij de overheid compenseert.
Staalslakken: Als milieu- of gezondheidsregels strenger worden voor de afvoer van staalslakken, draait de overheid op voor de financiële gevolgen.
Infrastructuur: De overheid garandeert investeringen in wind op zee, opslag en CO2-afvang (CCS).
2. Plannen zijn niet groen
De verduurzaming is beperkt. Tata stapt voor een deel over van kolen naar aardgas. Zelfs in de nieuwe plannen blijft 32% van de productie op kolen draaien en wordt de volledige overstap naar biomethaan pas na 2030 verwacht.
3. Conclusie van de economen
De overheid neemt alle risico’s over van een commercieel bedrijf. Het is economisch verstandiger om het Europese emissiehandelssysteem zijn werk te laten doen. Tata moet dan zelf betalen voor vervuiling, wat verduurzaming afdwingt zonder staatssteun. De 11% staal die Nederland nodig heeft, kan beter via Europese aanbestedingen worden ingekocht.