PERSBERICHT: Artsen vragen om snel PFAS-verbod in brief aan nieuwe informateur

De Groene Zorg Alliantie, AJN Jeugdartsen Nederland, de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, Caring Doctors en bekende individuele artsen onder wie Diederik Gommers en Wanda de Kanter, maken zich grote zorgen over de effecten van PFAS op de gezondheid van (ongeboren) kinderen en volwassenen. In een open brief aan de informateur roepen zij het nieuwe kabinet daarom op de productie, lozing en het gebruik van PFAS snel te verbieden. 

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn een groep van meer dan 10.000 door de mens gemaakte chemische stoffen die vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen in een scala aan producten zijn verwerkt; van koekenpannen tot medische hulpmiddelen en van regenjassen tot blusschuim. Ook in de landbouw worden PFAS-pesticiden gebruikt.  

‘Helaas zijn PFAS niet of slecht afbreekbaar – vandaar de naam ‘forever chemicals’. PFAS komen via de lucht, het water en de bodem in ons eten en water terecht, en daarmee in ons lichaam,’ aldus Evelyn Brakema, huisarts en voorzitter van de Groene Zorg Alliantie die spreekt vanuit circa 40.000 zorgprofessionals. ‘Bijna iedereen in Nederland heeft meer PFAS in het bloed dan de gezondheidskundige grenswaarde die daarvoor bestaat.’

Blootstelling aan PFAS brengt de volksgezondheid in gevaar

De PFAS die grondig zijn onderzocht, worden consequent in verband gebracht met nadelige effecten op het immuunsysteem, het cholesterolgehalte in het bloed en op de lever. PFOA, dat jarenlang door Chemours werd geloosd in het oppervlaktewater van Zuid-Holland, is een bewezen kankerverwekkende stof. Blootstelling aan PFAS kan leiden tot schade aan het immuunsysteem; bij kinderen kan zich dat uiten door een zwakkere respons op vaccinaties. 

‘Als het nieuwe kabinet de PFAS-vervuiling geen halt toeroept, nemen de gezondheidsrisico’s en de (zorg)kosten alleen maar toe’, zegt Annelies den Boer, directeur van Stichting Tegengif. ‘Daarom hebben wij samen met de Groene Zorg Alliantie, Stichting Gezondheid op 1 en omwonenden van Chemours het initiatief genomen om de zorgsector te mobiliseren. Duizenden bezorgde zorgprofessionals moeten de politiek toch wakker kunnen schudden?’ ‘Zeker als je bedenkt dat ook negen op de tien Nederlanders maatregelen wil om PFAS-vervuiling tegen te gaan’, aldus Antoinette Verbrugge van Stichting Gezondheid op 1. 

‘Échte gezondheidswinst ligt buiten de spreekkamer’, zegt Evelyn Brakema. ‘Daar ademen we fijnstof, drinken we microplastics en eten we pesticiden, vissen vol zware metalen en PFAS-eieren. Een kwart van ons overheidsbudget gaat op aan de zorg. Dat bedrag zouden we veel slimmer kunnen inzetten voor schone lucht, een schone bodem en schoon drinkwater.’ 

PFAS-vrije alternatieven in de medische sector 

De medische sector zelf is door de aanwezigheid van PFAS in bijvoorbeeld katheters, stents, astma puffers, chirurgische instrumenten en medisch textiel ook een belangrijke bron van PFAS-uitstoot. Gelukkig zijn PFAS-vrije alternatieven beschikbaar, of in ontwikkeling. Niek Sperna Weiland, anesthesioloog en hoofd wetenschap bij Centrum voor Duurzame Zorg van Amsterdam UMC: ‘Wij hebben het gebruik van intraveneuze anesthesie in plaats van fluorhoudende anesthesiegassen geïntroduceerd. Daarmee realiseren we een enorme reductie van de uitstoot van PFAS.’ 

‘De medische sector moet niet als excuus worden gebruikt om PFAS te blijven gebruiken’, zegt hoogleraar en intensivist Diederik Gommers. ‘Er zijn al PFAS-vrije alternatieven in gebruik. Voor toepassingen waar die er nog niet zijn, gaan we die samen met de industrie ontwikkelen. Nederland moet koploper worden op dit gebied. Daar zet ik me persoonlijk voor in.’